Ashoka Chakra
 Awers i rewers | |
 Baretka | |
| Ustanowiono |
4 stycznia 1952 |
|---|---|
| Wydano |
86 |
| Powyżej | |
| Równorzędne | |
| Poniżej | |
Ashoka Chakra (dosł. Czakra Aśoki, hindi अशोक चक्र) – najwyższe odznaczenie wojskowe Indii przyznawane w czasie pokoju. Jest odpowiednikiem orderu Param Vir Chakra nadawanego tylko w czasie wojny. Odznaczenie jest przyznawane przez rząd Indii zarówno personelowi wojskowemu jak i cywilom za „najbardziej wyraziste akty odwagi, waleczność i poświęcenie”[1].
Opis
[edytuj | edytuj kod]Medal został ustanowiony 4 stycznia 1952 roku przez prezydenta Indii jako „Ashoka Chakra, klasa I”, z ważnością od 15 sierpnia 1947 roku[1]. Było to najwyższe z trzech odznaczeń za męstwo ustanowionych w tamtym czasie[1]. W styczniu 1967 roku odznaczenie przemianowano na Ashoka Chakra, a pozostałe dwie klasy przemianowano odpowiednio na Kirti Chakra i Shaurya Chakra[1]. Medal przyznawany jest dwa razy w roku – w Dniu Republiki i Dniu Niepodległości[1]. Chociaż Ashoka Chakra znajduje się niżej medalu Param Vir Chakra w indyjskiej hierarchii odznaczeń państwowych, to uważany za jego odpowiednik nadawany w czasie pokoju[1]. Każdej odznaczonej osobie przysługuje comiesięczny dodatek do pensji w wysokości 2800 rupi (ok. 33 dolary amerykańskie)[1][2].
Statut
[edytuj | edytuj kod]Medal Ashoka Chakra może być przyznany każdemu żołnierzowi pełniącemu służbę w Indyjskich Siłach Zbrojnych, w tym Armii, Siłach Powietrznych i Marynarce Wojennej, Armii Terytorialnej, personelowi rezerwy i wszelkich innych legalnie ustanowionych formacji zbrojnych. Pielęgniarki służące w siłach zbrojnych również mogą być odznaczane tym medalem. Do otrzymania odznaczenia kwalifikują się także funkcjonariusze policji, w tym Central Armed Police Forces i Railway Protection Force. Medal może być również przyznany każdemu cywilowi według uznania rządu Indii[1][2].
Projekt
[edytuj | edytuj kod]Ashoka Chakra to okrągły medal o średnicy 34,9 mm. Na awersie znajduje się wizerunek Czakra Aśoki otoczony wieńcem świętego lotosu. Na rewersie widnieje nazwa odznaczenia wytłoczona w piśmie dewanagari na górze (अशोक चक्र) i po angielsku przy dolnej krawędzi (ASHOKA CHAKRA). Są one rozdzielone kwiatami lotosu po obu stronach. Medal jest przymocowany do prostokątnej zawieszki, która łączy go z jedwabną wstążką w kolorze ciemnozielonym z wąskim pomarańczowym paskiem pośrodku. Jeśli odznaczony otrzyma medal po raz kolejny, do wstążki dodawane są okucia[2].
Odznaczeni
[edytuj | edytuj kod]
Do 2025 roku medal przyznano 86 osobom, z czego 68 pośmiertnie[3]. Pierwszym odznaczonym był Havildar Bachittar Singh z armii indyjskiej, który otrzymał medal za udział w operacji Polo w 1948 roku[4]. Porucznik Suhas Biswas był pierwszym członkiem indyjskich sił powietrznych upamiętnionym nagrodą w 1953 roku[5]. Kapitan D. K. Jatar, który był pilotem zbombardowanego lotu Air India 300, był pierwszym cywilem odznaczonym tym medalem w 1955 roku[6]. Dotychczas tylko dwie kobiety otrzymały medal Ashok Chakra: była to stewardesa Neerja Bhanot w 1987 roku oraz policjantka Kamlesh Kumari w 2001 roku odznaczone za działania podjęte kolejno podczas porwania samolotu Pan Am 73 i ataku na parlament Indii w 2001 roku[7].
Medal otrzymało dwóch cudzoziemców, byli to radzieccy kosmonauci Giennadij Striekałow i Jurij Małyszew odznaczeni w 1984 roku za misję Sojuz T-11, w której wziął udział również Rakesh Sharma, pierwszy Hindus w kosmosie[5]. Spadochroniarz Sanjog Chhetri był najmłodszym odznaczonym; miał 20 lat, kiedy zginął podczas operacji antyterrorystycznej w Dżammu i Kaszmirze[8][9]. Pułkownik Neelakantan Jayachandran Nair był jedynym odznaczonym zarówno Ashok Chakra, jak i Kirti Chakra, dwoma najwyższymi indyjskimi odznaczeniami wojskowymi przyznawanymi w czasie pokoju[10].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h Ashok Chakra [online], Ministry of Home Affairs (India), s. 1 [dostęp 2025-06-26] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] (ang.).
- ↑ a b c Ashoka Chakra. Indian Air Force. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ Awardees. Government of India. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ Mandeep Singh Bajwa: Bachittar Singh: the soldier who won India's first Ashoka Chakra for action on Sept 13, 1948. The Indian Express. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ a b Ashok Chakra. Bharat Rakshak. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ Air India plane crashes in botched assassination bid. The Hindustan Times, 14.04.2023. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ Kumari Purvi: Women Awardees Of Ashok Chakra In India. She the people, 26.01.2022. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ Sanjog Chhetri. Government of India. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ Sikkim Youth Achieves Top Rank in National Defence Academy Examination. North East News, 13.04.2025. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
- ↑ Neelakantan Jayachandran Nair. Government of India. [dostęp 2025-06-26]. (ang.).
| Rodzaj odznaczenia | |
|---|---|
| Elementy insygniów | |
| Formy zredukowane |
|
| Lista odznaczeń w | |
| Lista baretek w | |
| Prawo | |
| System odznaczeń w Polsce |
