Ir al contenido

Namibia

De Biquipedia
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Republica de Namibia
Republic of Namibia
Republiek van Namibia
Republik Namibia
Bandera de Nícher Escudo de Nícher
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: Unity, Liberty, Justice
(Anglés; Unidat, Libertat, Chusticia)
Himno nacional: Namibia, Land of the Brave
Situación de Nícher
Situación de Nícher
Capital Windhoek
Mayor ciudat
Idiomas oficials Anglés¹
Forma de gubierno Republica
Netumbo Nandi-Ndaitwah
Elijah Ngurare
Independencia
De Sudafrica

21 de marzo 1990
Superficie
 Total
Posición 33º
825.418 km²
Población
 Total
 Densidat
Posición 143º
2.500.000 (2016)
2,81 hab/km²
PIB (PPA)
 Total (2020)
 PIB per capita
Posición º
EUR€ 10.273 millons
EUR€ 4.419
Moneda Dólar namibiano,
Rand sudafricano
Chentilicio Namibio
Zona horaria UTC+1
Dominio d'Internet .na
Codigo telefonico +264
Prefixo radiofonico
Codigo ISO 516 / NAM / NA
Miembro de: Commonwealth, ONU, UA
¹ A mayor parti d'a población blanca fabla alemán u afrikaans. As dos luengas estioron idiomas oficials dica 1990, cuan o país logró a independencia.

A Republica de Namibia ye un país d'o sud-ueste d'Africa que se troba en a costa atlantica, a lo norte de Sudafrica, a lo sud d'Angola y Zambia y a l'este de Botsuana. Tien una extensión de 824.295 km² y una población de 2.533.794 habitants en 2017. A suya capital ye Windhoek (221.000 h).

Cheografía

[editar | modificar o codigo]

O paisache de Namibia por un regular consta de cinco arias cheograficas, cadaguna con condicions abioticas caracteristicas y vechetación con bella variación adintro y superposición entre ellas: o saso central, o disierto de Namibia, a Gran Escarpa, a sabana arbolada y lo disierto de Kalahari.

O disierto de Namibia, que da nombre lo país, y fueras a redolada norte, ye un puesto ixuto y desertico con radida precipitación pluvial. En dita redolada d'o norte se troba o parque nacional Etosha, un d'os mas grans d'o mundo y destacable per a gran diversidat vechetal y animal d'especies caracteristicas d'a sabana africana. Lo disierto de Kalahari s'extiende per l'este de Namibia.

Namibia s'extiende dende os 17 ° S dica os 25 ° S de latitut: climaticament o rango d'o cinto d'alta presión subtropical. A descripción climatica cheneral ye arida. Os maximos de temperatura son limitaus per a elevación cheneral de tota a rechión: nomás en l' extremo sud, Warmbad, per eixemplo, se rechistran maximos per dencima de 40 °C.

Normalment, o cinto subtropical d'alta presión, con ciels esclarexius frecuents, proporciona mas de 300 días de sol per anyo. Ye situau en o canto sud d'os tropicos; o Tropico de Capricorno curta lo país per metat. L'hibierno (junio-agosto) ye por un regular ixuto. Totas dos estacions pleviosas ocurren en verano: a chicota estación pleviosa entre setiembre y noviembre,y la gran entre febrero y abril. L'humedat ye baixa y a precipitación meya vareya dende cuasi cero en o disierto costero dica mas de 600 mm en a faxa de Caprivi. As precipitacions son muit variables y as sequeras son comuns. Enl'estiu de 2006/07, as precipitacions se rechistroron muit per debaixo d' a meya anyal. En mayo de 2019, Namibia declaró l'estau d'emerchencia en respuesta a la sequera, y lo prorrogó per atros 6 meses en octubre de 2019.

L'orache y lo clima en a redolada costera son dominaus per a corrient freda de Benguela de l'Oceano Atlantico que fluye enta lo norte, que representa una precipitación muit baixa (50 mm per anyo u menos), boira densa frecuent y temperaturas chenerals mas baixas que en a resta d'o país. En hibierno, ocasionalment ocurre una condición conoixida como Bergwind (alemán pa "brochina de montanya") u Oosweer (afrikaans pa "clima de l'este"), un aire ixuto y calient que bufa dende l'interior enta la costa. Como l'aria dezaga d'a costa ye un disierto, istos aires pueden convertir-se en tronadas d'arena, deixando depositos d'arena en l'Oceano Atlantico que son visibles en imáchens de satelite.

As arias d'o Saso Central y Kalahari tienen amplos rangos de temperatura diurna de dica 30 °C. L'Efundja, l'inundación estacional anyal d'as redoladas septentrionals d'o país, a ormino causa no solo mals a l'infraestructura sino tamién perda de vidas. As plevidas que causan estas inundacions s'orichinan en Angola, fluyen enta a cuenca Cuvelai-Etosha de Namibia y implen as planas aluvials astí. As piors inundacions ocurrioron dica agora en marzo de 2011 y desplazoron a 21.000 personas.

Demografía

[editar | modificar o codigo]
Una moceta himba.

A pesar d'a suya reducida población (nomás 2.055.080 habitants), Namibia conta con muitos grupos etnicos diferents. O grupo mas gran ye d'os owambos, que han controlau politicament a país dende la suya independencia. Atros grupos son hereros, himba, san, nama y basters. Toz éls conforman o 85 % d'a población. Se calcula que a población blanca suma arredol d'o 7 % d'o total (resident en a gran mayoría en a capital), y os mezclizos y mulatos suposan o 8 %. En total, os emigrants constituyen o 2 %. A convivencia y o radiu numero de conflictos caracterizan as relacions entre os cuantos grupos etnicos. Namibia, con 3,08 habitants per km2,[1] tien a segunda densidat de población mas baixa de cualsequier estau sobirano (dimpués de Mongolia).

Organización politico-administrativa

[editar | modificar o codigo]

Namibia se trestalla en 14 rechions:

As rechions de Namibia.
#RechiónCapitalHabitants (2011)[2]Area (km2)[3]Densidat
(habitants/km2)
1 Rechión de KuneneOpuwo 86,856 115,260 0.8
2 Rechión d'OmusatiOutapi 243,166 26,551 9.1
3 Oshana RegionOshakati 176,674 8,647 20
4 Rechión d'OhangwenaEenhana 245,446 10,706 22
5 Rechión d'OshikotoOmuthiya 181,973 38,685 4.7
14 Rechión de Kavango UesteNkurenkuru 107,905 23,166 4.7
6 Rechión de Kavango EsteRundu 115,447 25,576 4.5
7 Rechión de ZambeziKatima Mulilo 90,596 14,785 6.1
8 Rechión d'ErongoSwakopmund 150,809 63,539 2.4
9 Rechión d'OtjozondjupaOtjiwarongo 143,903 105,460 1.4
10 Rechión d'OmahekeGobabis 71,233 84,981 0.8
11 Rechión de KhomasWindhoek 342,141 36,964 9.2
12 Rechión d'HardapMariental 79,507 109,781 0.7
13 Rechión d'ǁKarasKeetmanshoop 77,421 161,514 0.5

A economía de Namibia tradicionalment ha dependiu d'a menería, sobretot a explotación de diamants y uranio; encara que bi chiquez chacimientos d'arambre, estanyo y plumo. A pesca ye important, encara que han disminuyiu as capturas a partir d'os anyos 1970. En anyos recients o turismo s'ha tornau muito mas important dada a polideza natural d'o país y l'interesant fauna nativa, tradicionalment africana, pero en un ambient diferent a comunament asociau con a sabana africana.

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. (en) World Development Indicators en worldbank.org
  2. (en)Namibia at GeoHive http://www.geohive.com/cntry/namibia.aspx
  3. (en) (2013). "Namibia's Population by Region". Election Watch (1).


Estaus d'Africa
Alcheria | Angola | Benín | Botsuana | Burkina Faso | Burundi | Cabo Verde | Camerún | Chad | Chibuti | Comoras | Costa de Vori | Echipto1 | Eritrea | Eswatini | Etiopia | Gabón | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea-Bissau | Guinea Equatorial | Kenya | Lesoto | Liberia | Libia | Madagascar | Malawi | Mali | Marruecos | Mauricio | Mauritania | Mozambique | Namibia | Nícher | Nicheria | Republica Arabe Sahraui Democratica2 | Republica Centroafricana | Republica d'o Congo | Republica Democratica d'o Congo | Ruanda | Sant Tomé y Prencipe | Senegal | Seychelles | Sierra Leone | Somalia | Somalilandia2 | Sudafrica | Sudán | Sudán d'o Sud | Tanzania | Togo | Tunicia | Uganda | Zambia | Zimbabwe
Dependencias: Ascensión | Canarias | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Pantelleria | Reunión | Santa Helena | Socotra | Tristán da Cunha
1 Parcialment en Asia. 2 Parcialment reconoixiu u en disputa