Repo

Schemat przepływów w transakcji repo

Transakcja typu repo (transakcja warunkowego zakupu, ang. repurchase transaction) – transakcja finansowa polegająca na sprzedaży papierów wartościowych i jednoczesnym zobowiązaniu się do ich odkupienia w przyszłości po z góry określonej cenie. Na transakcję repo można równoważnie patrzeć jak na pożyczkę udzieloną pod zastaw papierów wartościowych. Oprocentowanie takiej pożyczki zależy od różnicy ustalonych cen zakupu i sprzedaży papieru wartościowego będącego zabezpieczeniem transakcji repo.

Transakcje repo stanowią istotny segment rynku pieniężnego w Polsce. Ich rola wzrosła po kryzysie 2008 r. ze względu na fakt, że ryzyko kredytowe w transakcjach repo jest niższe niż w przypadku lokat międzybankowych.

Transakcją odwrotną do repo jest transakcja reverse repo (ang. reverse repurchase agreement).

Transakcje repo znajdują także zastosowanie w operacjach otwartego rynku prowadzonych przez banki centralne, wykorzystywanych do regulowania poziomu płynności sektorów bankowych. Transakcje repo zawierane przez banki centralne polegają na tym, że kupują one od banków komercyjnych papiery wartościowe, zobowiązując się jednocześnie do odsprzedaży tych papierów po określonej w dniu transakcji cenie i wyznaczonym terminie. Jest to powszechny sposób udzielania przez banki centralne krótkoterminowych pożyczek dla banków komercyjnych.

Charakter prawny

Umowa repo jest umową o skutku wyłącznie zobowiązującym, co wynika ze specyfiki jej przedmiotu świadczenia. Jest ona również umową przysparzającą, w której przysporzenie przybiera postać wierzytelności, jest umową kauzalną (causa obligandi vel acquirendi), odpłatną, wzajemną, konsensualną, w której zobowiązania typu spot oraz forward są powiązane warunkiem potestatywnym. Umowy repo nie można zakwalifikować do któregoś z typów ustawowych (np. umowa pożyczki, umowa sprzedaży). Jest ona umową nienazwaną, na podstawie której następuje pełne przeniesienie tytułu do papierów wartościowych będących jej przedmiotem świadczenia. Na gruncie prawodawstwa UE (Dyrektywa 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie uzgodnień dotyczących zabezpieczeń finansowych, Dz.U. L 168 z 27.6.2002, pp. 43–50) umowa repo stanowi uzgodnienie doty czące zabezpieczeń finansowych polegające na przeniesieniu tytułu (title transfer financial collateral arrangement).

Bibliografia

• Janusz Ostaszewski: Finanse. Warszawa: Difin, 2013. ISBN 978-83-7641-812-4. Brak numerów stron w książce
• Andrzej Sławiński: Rynki finansowe. Warszawa: PWE, 2006. ISBN 83-208-1634-3. Brak numerów stron w książce
• Propedeutyka finansów. Lech Szyszko (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH, 2004, s. 56. ISBN 83-7378-100-5.
• Mateusz Gonet, Prawno-ekonomiczna analiza umowy repo (repurchase agreement), Warszawa 2025, ISBN 978-83-8356-936-9