Sumo
| Asashōryū wawu Kotoshōgiku | |
| Fokus | Mohumbala |
|---|---|
| Kekerasan | kontak badan penuh |
| Negara asal | Templat:Country data JPN Japangi |
| Olahraga olimpik | Tidak |
| Situs resmi | http://www.sumo.or.jp/eng/ |
Sumo (相撲, sumō) yito olahraga wuwuntude tomimbihu dulota pesumo wawa'a molingohu sambe tala ngota limongoliyo yiluntudu ode bulemengo lilingo meyalo lodehu wolo tayadu wawa'o ngopohiya lo paladu u'ato ledutu to huta to delomo lilingo. Pesumo (rikishi) lebe mopiyohu wawa'a damango boli molingohu, sababu lebe molingohu atlet pesumo, lebe uda'a peluang mo'ohama.
Sumo botiya olahraga asli lonto Japangi wawu maa hepilopotandingiyoliyo anggadu ngolo abad yilalu mayi. To nogara tihedu lo Japangi uweewo odelo Mongolia wawu Korea woluwo olo olahraga gulat tradisional mohumayawa wolo sumo.
Olahraga sumo o aturangi ngohuntuwa wawu khusus wololo u mowali wawu wolo u diya mowali pohutuwolo to sa'ati wuwumbala. To'u diipo mobaliya, woluwo tradisi mopololadu watingo to arena patujuliyo momuhu balaa.
Etimologi
[boli'a | boli'a bungo]Tahe "sumo" u helapaliyolo asaliliyo lonto tahe kalaja sumau/sumafu, ma'analiyo mobaliya meyalo mohumbala. Tuladiyo lonto ungkapan sumai no sechi (相撲の節), kompetisi gulat to istana kekaisaran pada periode Heian. Huruf-huruf lo sumai, meyalo sumo to sa'ati botiya, ma'analiyo mohumbade. Woluwo olo humaya lo tahe "sumo" tiluladu lo hurufu kanji "角力", odelo to Nihon Shoki.
Molantu taa lo'ohama
[boli'a | boli'a bungo]Taa mo'ohama to pertandingan sumo yito tantuwoliyo lo 2 aturan dasar:
- Pesumo taa leemulo lodehu to huta wolo tayadu wawa'o ngopohiya lo paladu u'ato, taa boyito taa bake.
- Pesumo taa leemulo lolumbeta'a huta to diluwari lo lilingo, tiyo taa bake.
Atlet sumo mopo'ahu mo'ohama wolo cara u mohuntude, mopoma'i, mosorangi, wawu layito olo mohutu kokoliyo'o mongakali ode baliliyo.[1]
Asosiasi Sumo Japangi to sa'ati botiya maa locatati woluwo 82 kimarite (teknik kemenangan), woluwo to wolotaliyo lonto kokoliyo'o judo. Kokoliyo'o paling umum yito mohe'upa bali wolo mawashi (sabuk) wawu lapata'o mohuntude oliyo ode diluwari, gaya u tilanggula yotsu-zumō (四つ相撲), meyalo mohuntude bali ode diluwari lo ring diila didu-dihu molotolo, gaya botiya tilanggulaliyo oshi-zumō (押し相撲).
Ring sumo
[boli'a | boli'a bungo]Pertandingan sumo hepohutuwoliyo to yitato ring tanggu-tanggula dohyo (土俵) pilohutu lonto huta liyatu pilo'ototoheto lo hungayo to tuduliyo. Dohyo lato bonggariyolo wonu maa yilapato pertandingan, wawu dohyo u bohu layito hebongulolo timi'idu turnamen pohutuwolo. Tanggung jawab lo taa mohutu dohyo polatihaniyalo meyalo turnamen lowali tanggung jawab lo penyelenggara (yobidashi).
Lilingo tambati poyitoheliyo sumo diameter 4,55 meteri wawu pali-palito kado lo pale u hetanggulala tawawa (俵). Tu'udu kado lo pale botiya odelo 1/3 kado lo pale standar wawu ngotayadu kado botiya tambu-tambula to huta sambe lotiwali huntu-huntu botiya dohyo. To diluwariliyo woluwo olo dutu-dutu mohelu wopato tawara hunaliyo menyerap taluhu didi sababu jamani omo-omolu turnamen botiya hepohutuwolo to tambati bu'a-bu'adu.
To huungiyo lo lilingo woluwo garisi moputi'o mohelu duluwo tanggula shikiri-sen (仕切り線). Pesumo duulota (rikishi) taa mobaliya musi timihulo to bulemengo garisi shikiri-sen to'u diipo tumulaliyo pertandingan.
Referensi
[boli'a | boli'a bungo]- ↑ "Winning a Sumo Bout". Kids Web Japan. Ministry of Foreign Affairs. Diarsipkan dari versi asli tanggal August 7, 2020. Diakses tanggal 16 May 2020.