Topaz
 Beyaz matris üzerinde topaz kristali | |
| Genel | |
|---|---|
| Kategori | Nesosilikat |
| Formül (tekrarlayan birim) | Al 2SiO 4(F, OH) 2 |
| IMA sembolü | Tpz[1] |
| Strunz sınıflandırması | 9.AF.35 |
| Kristal sistemi | Ortorombik |
| Kristal sınıfı | Dipiramidal (mmm) H–M sembolü: (2/m 2/m 2/m) |
| Kristal ikizlenme | Pbnm |
| Kristal yapı | a = 4,65 Å, b = 8,8 Å, c = 8,4 Å; Z = 4 |
| Kimyasal Özellikler | |
| Renk | Renksiz (safsa), beyaz, mavi, kahverengi, turuncu, gri, sarı, sarımsı kahverengi, yeşil, pembe, kırmızımsı pembe veya hatta kırmızı |
| Kristal biçimi | Prizmatik kristal |
| İkizlenme | [111]'de nadiren[2] |
| Dilinim | [001] Mükemmel |
| Kırık | Subkonkoidal ila düzensiz |
| Mohs sertliği | 8 (mineral tanımlayıcı) |
| Luster | Camsı |
| Çizgi rengi | Beyaz |
| Saydamlık | Şeffaf |
| Bağıl yoğunluk | 3,49–3,57 |
| Optik özellikler | İki eksenli (+) |
| Kırılma indisi | nα = 1,606–1,629 nβ = 1,609–1,631 nγ = 1,616–1,638 |
| Çift kırılma | δ = 0,010 |
| Pleokroizma | Kalın kesitlerde zayıf X = sarı; Y = sarı, mor, kırmızımsı; Z = mor, mavimsi, sarı, pembe |
| Ultraviyole Floresans | Kısa UV altında altın sarısı; uzun UV altında krem rengi |
| Kaynakça | [3][4][5][6] |
Topaz, kimyasal yapısı Al2SiO4(OH, F)2 olan, kıymetli taş özelliğine sahip florlu alüminyum silikat minerali. Beyaz topaz buji porseleni yapımında kullanılır. Isıya dayanıklılığı oldukça yüksektir. Katışıksız topaz renksiz olabilir ve pırlanta kesim yoluyla traşlandığında elmasla karıştırılabilir. Topaz sarı, kırmızı, pembe, mavi veya kahverenginin çeşitli tonlarında da olabilir. Taşın rengi çoğunlukla kararsızdır ve güneş ışığında rengini kaybedebilir. Mesela Sibirya'nın kahverengi topazı güneş ışığında beyazlaşır. 1750'lerde ilk defa bir kuyumcu Brezilya topazının hafifçe ısıtıldığında pembeleştiğini buldu. Sonra bu metot yaygınlaştı. Böyle yanık topaza çoğu yerde Brezilya yakutu denir ve nadir bulunan tabii kırmızı topaz aynı isimle anılır.
Topaz granit ve pegmatit kristalleri içinde bulunur. Brezilya'nın Ouro Preto bölgesinde çok çıkar. Sibirya, Sri Lanka ve Nijerya'da da topaz yatakları oldukça fazladır.
Topazın sertliği 8, özgül ağırlığı 3,5-3,6 ve kristal sistemi ortorombiktir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Warr, L. N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3). ss. 291-320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43
.
- ^ Nesse, William D. (2000). Introduction to mineralogy. New York: Oxford University Press. s. 313. ISBN 9780195106916.
- ^ Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis (1985). Manual of Mineralogy (20 bas.). Wiley. ISBN 0-471-80580-7.
- ^ Anthony, John W.; Bideaux, Richard A.; Bladh, Kenneth W.; Nichols, Monte C., (Ed.) (1995). "Topaz" (PDF). Handbook of Mineralogy. II (Silica, Silicates). Chantilly, VA, US: Mineralogical Society of America. ISBN 978-0-9622097-1-0. Erişim tarihi: 5 Aralık 2011.
- ^ Topaz 21 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Mindat.org. Retrieved on 2011-10-29.
- ^ Topaz 25 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Webmineral.com. Retrieved on 2011-10-29.
