Serial Experiments Lain

Serial Experiments Lain
Zhanri	Cyberpunk Horror psikologjik Teknohorror
Krijuar nga	Yasuyuki Ueda
Serial televiziv anime
Drejtuar nga	Ryūtarō Nakamura
Prodhuar nga	Yasuyuki Ueda Shōjirō Abe
Shkruar nga	Chiaki J. Konaka
Muzika nga	Reichi Nakaido
Studioja	Triangle Staff
Rrjeti origjinal	TXN (TV Tokyo)
Vazhdimësia origjinale	6 korrik 1998 – 28 shtator 1998
Episodet	13
Videolojë
Serial Experiments Lain
Zhvilluesi	Pioneer LDC
Publikuesi	Pioneer LDC
Platforma	PlayStation
Lëshuar më	26 nëntor 1998
Manga
The Nightmare of Fabrication
Shkruar nga	Yoshitoshi Abe
Publikuar më	maj 1999
Videolojë
//signal.
Zhvilluesi	Team MJM
Platforma	Windows, macOS
Lëshuar më	30 prill 2025

Serial Experiments Lain është një serial televiziv anime japonez i krijuar dhe bashkëprodhuar nga Yasuyuki Ueda, i shkruar nga Chiaki J. Konaka dhe i drejtuar nga Ryūtarō Nakamura. I animuar nga Triangle Staff dhe me dizajne origjinale të personazheve nga Yoshitoshi Abe, seriali u transmetua për 13 episode në TV Tokyo dhe filialet e tij nga korriku deri në shtator 1998. Seriali ndjek Lain Iwakurën, një vajzë adoleshente në periferi të Japonisë, dhe lidhjen e saj me Wired-in (shq: "Lidhur"), një rrjet global komunikimi i ngjashëm me internetin.

Lain paraqet imazhe sureale dhe avangarde dhe shtjellon tema filozofike si realiteti, identiteti dhe komunikimi. Seriali përfshin ndikime kreative nga historia kompjuterike, cyberpunk dhe teoritë konspirative. Kritikët dhe fansat e kanë lavdëruar Lain për origjinalitetin, pamjet, atmosferën, temat dhe përshkrimin e errët të një bote të mbushur me paranojë, alienim social dhe mbështetje në teknologji, e cila konsiderohet si një pasqyrë e thellë e jetës së shekullit të 21-të. Ai mori Çmimin e Shkëlqesisë në Festivalin e Arteve Mediale në Japoni në vitin 1998.

Komploti

Lain Iwakura është një nxënëse e shkollës së mesme e izoluar nga ana sociale që jeton në Setagaya City, Tokio, me familjen e saj të shkëputur emocionalisht—nëna e saj të largët Miho, babai fanatik i kompjuterëve, Yasuo, dhe motrën e madhe të shkëputur Mika. Ekzistenca e saj e qetë ndërpritet kur nxënësit në shkollën e saj marrin mesazh email nga Chisa Yomoda, një shoqe klase që kishte kryer së fundmi vetëvrasje. Përkundër habisë së Lainës, Chisa pretendon se nuk ka vdekur prej vërteti, por në vend të kësaj ka braktisur formën e saj fizike për të ekzistuar brenda Wired-it, një mbretëri e gjerë virtuale që përfshin të gjitha rrjetet e komunikimit njerëzor. Chisa deklaron se ka gjetur "Zotin" atje, duke e tërhequr Lainën në një hetim sureal të natyrës së Wired-it dhe ndikimit të tij në rritje mbi realitetin.

"The Wired" paraqitet si një rrafsh digjital në zhvillim, që buron nga teknologjia e telekomunikacionit dhe zgjerohet përmes internetit dhe hapësirës kibernetike. Teorizohet se rezonancat e Schumann-it, një veti natyrore e fushës magnetike të Tokës, mund të mundësojnë komunikim të drejtpërdrejtë nënndërgjegjeshëm midis njerëzve dhe makinave, duke fshirë dallimin midis virtuales dhe reales. Masami Eiri, një ish-drejtor projekti në Tachibana General Laboratories, e shfrytëzoi këtë mundësi duke futur kodin e tij në Protokollin Shtatë, një protokoll interneti i gjeneratës së ardhshme. Pasi transferoi vetëdijen e tij në "The Wired" dhe la mënjanë trupin e tij fizik, ai e shpall veten hyjninë e tij. Ai e identifikon Lain-ën si çelës për bashkimin e të dy botëve, duke u përpjekur ta bindë atë përmes manipulimit, shtrëngimit dhe premtimeve të transcendencës.

Një grup i njohur si Kalorësit e Kalkulusit Lindor, të frymëzuar nga Kalorësit e Kalkulusit Lambda, veprojnë si hakerë që adhurojnë Masami-n dhe kërkojnë të çmontojnë kufirin midis të Wired-it dhe realitetit. Veprimet e tyre shkaktojnë prishje psikologjike tek ata që nuk janë në gjendje të pajtojnë dy mbretëritë. Ndërkohë, Tachibana General Laboratories i kundërshtojnë ata, duke u përpjekur të ruajnë ndarjen. Lain-a, megjithatë, shfaq një lidhje të lindur me të Wired, duke përjetuar shtrembërime në perceptimin e saj - vizione të një gruaje të goditur nga një tren, pëshpëritje fantazmash dhe mesazhe spektrale që e nxisin më thellë në rrjet.

Jeta në shtëpinë e Lain-ës mbetet e ftohtë dhe e shkëputur. Edhe pse Yasuo i siguron asaj pajisje të përparuara kompjuterike, familja e saj tregon shumë pak kujdes në të vërtetë. Bëmat e saj me shoqet e klasës Alice, Julie dhe Reika nxjerrin në pah më tej distancimin e saj, veçanërisht pas një incidenti në Cyberia, një klub nate ku një drogë e quajtur Accela shkakton psikozë të dhunshme tek përdoruesit. Atje, Lain-a shikon me shqetësim një sulmues, i cili e quan atë një "...e shpërndarë e Zotit" para se të vrasë veten. Më vonë, ajo merr një çip misterioz Psyche, për të cilin thuhet se përmirëson aftësitë e kompjuterit të saj, të cilin e instalon pavarësisht paralajmërimeve të paqarta të Yasuo-s për ngatërrimin e Wired-it me realitetin.

Ndërsa kufiri midis botëve dobësohet, ngjarjet shqetësuese përshkallëzohen. Një lojë virtuale popullore, Phantoma, manipulohet nga Kalorësit për të bllokuar lojtarët në një realitet të shtrembëruar, duke çuar në dhunë në botën reale. Një lojtar, i bindur se veprimet e tij nuk kanë pasoja, vret një vajzë përpara se të kuptojë shumë vonë se efektet ishin të prekshme. Lain-a e dëshmon këtë përmes kompjuterit të saj, e tmerruar, por gjithnjë e më e vetëdijshme për rolin e saj në krizën që po zhvillohet.

Pasi i zbulon Tachibanës vendet e fshehta të Kalorësve, Lain-a përballet me organizatën, vetëm për të mësuar se ata kanë ndërmend të ruajnë ndarjen e Wired-it - megjithatë drejtori i tyre mbështet fshehurazi vizionin e Masami-t. Përmes introspeksionit, Lain fiton kontroll mbi pavetëdijen kolektive, duke bashkuar të gjitha mendjet brenda Wired dhe duke riformësuar perceptimet sipas dëshirës. Megjithatë, ajo kursen Alice-n, shoqen e saj të vetme të vërtetë, duke ruajtur individualitetin e Alice-s. Pavarësisht se merr një personalitet më të sigurt, Lain-a mbetet e paplotësuar, duke dëshiruar miratimin e Alice-s. Kur Alice, e shqetësuar nga ndërhyrja e Wired-it, i lutet asaj të vlerësojë ekzistencën fizike, Lain-a detyrohet të zgjedhë midis plotfuqishmërisë dixhitale dhe lidhjes njerëzore.

Në fund, Lain-a rivendos realitetin, duke fshirë të gjitha kujtimet e vetes dhe duke rivendosur ndarjen midis botëve. Jetët e të gjithëve përmirësohen—madje edhe Chisa ringjallet—por Lain-a mbetet vetëm, duke u përballur me identitetin e saj si një vetëdije artificiale. Edhe pse e harruar, ajo gjen ngushëllim duke vëzhguar lumturinë e të tjerëve, veçanërisht të Alice-t, e cila vazhdon me jetën e saj. Lain-a, tani e aftë të ekzistojë kudo në të dy mbretëritë, vendos në heshtje se ato do të takohen përsëri.

Prodhimi

Serial Experiments Lain u konceptua, si një serial, për të qenë origjinal deri në pikën kur u konsiderua ky "një rrezik i madh" nga producenti i tij Yasuyuki Ueda.

Ueda duhej t'u përgjigjej pyetjeve të përsëritura në lidhje me një deklaratë që kishte bërë në një intervistë për Animerica, ku ai pretendonte se Lain ishte "një lloj lufte kulturore kundër kulturës amerikane dhe ndjenjës amerikane të vlerave që ne [Japonia] përvetësuam pas Luftës së Dytë Botërore". Më vonë ai shpjegoi në intervista të shumta se e krijoi Lain me një sërë vlerash që ai i shihte si unike ndaj japonezëve; ai shpresonte që amerikanët nuk do ta kuptonin serialin ashtu siç do ta kuptonin japonezët. Kjo do të çonte në një "luftë idesh" mbi kuptimin e anime-s, duke shpresuar të kulmonte në një komunikim të ri midis dy kulturave. Kur Ueda zbuloi se publiku amerikan kishte shumicën e pikëpamjeve për serialin si japonezët, ai u zhgënjye.

Franshiza Lain fillimisht u konceptua për të lidhur format e ndryshme të medias (anime, videolojëra, manga). Ueda tha në një intervistë, "qasja që ndërmora për këtë projekt ishte të komunikoja thelbin e punës me anë të shumës totale të shumë produkteve mediatike". Skenari për videolojën u shkrua i pari, dhe videoloja u prodhua në të njëjtën kohë me serinë anime, megjithëse seria u publikua e para. Një dōjinshi i titulluar "The Nightmare of Fabrication" u prodhua nga Yoshitoshi Abe dhe u publikua në japonisht në librin artistik An Omnipresence in Wired. Ueda dhe Konaka deklaruan në një intervistë se ideja e një projekti multimedial nuk ishte e pazakontë në Japoni, ndryshe nga përmbajtja e Lain dhe mënyra se si ato ekspozohen.

Lexime të mëtejshme

• Bitel, Anton. "Movie Gazette: 'Serial Experiments Lain Volume 3: Deus' Review" (në anglisht). Movie Gazette. Arkivuar nga origjinali më 21 maj 2006. Marrë më 11 tetor 2006.
• Horn, Carl Gustav. "Serial Experiments Lain" (në anglisht). Viz Communications. Arkivuar nga origjinali më 19 shkurt 2001. Marrë më 25 shtator 2010.
• Moure, Dani. "Serial Experiments Lain Vol. #2" (në anglisht). Mania.com. Arkivuar nga origjinali më 2 prill 2015. Marrë më 25 shtator 2010.
• Moure, Dani. "Serial Experiments Lain Vol. #3" (në anglisht). Mania.com. Arkivuar nga origjinali më 2 prill 2015. Marrë më 25 shtator 2010.
• Napier, Susan J. (2005) Anime from Akira to Howl's Moving Castle: Experiencing Contemporary Japanese Animation ISBN 978-1-4039-7052-7
• Prévost, Adèle-Elise; Musebasement (2008) "Manga: The Signal of Noise" Mechademia 3 pp. 173–188 ISSN 1934-2489
• Prindle, Tamae Kobayashi (2015). "Nakamura Ryûtarô's Anime, Serial Experiments, Lain (1998)". Asian Studies (në anglisht). 3 (1): 53–81. doi:10.4312/as.2015.3.1.53-81. ISSN 2350-4226.
• Holmes, Steven (2023). "Toward a general theory of digital identities: Overlooking Serial Experiments Lain" (pdf). Science Fiction Film and Television (në anglisht). Vëll. 16 no. 1–2. Liverpool University Press.
• Sevakis, Justin (20 nëntor 2008). "Buried Treasure: Serial Experiments Lain". Anime News Network (në anglisht). Marrë më 25 shtator 2010.
• Jackson, C. (2012). "Topologies of Identity in Serial Experiments Lain". Mechademia (në anglisht). 7: 191–201. doi:10.1353/mec.2012.0013.

Lidhje të jashtme

• Faqja zyrtare tek Wayback Machine (arkivuar 2016-01-24) (në japonisht)
• Faqja zyrtare e lojës nga Pioneer LDC tek Wayback Machine (arkivuar 2000-03-01) (në japonisht)
• Faqja zyrtare e Funimation tek Wayback Machine (arkivuar 2012-10-05)